स्वर्गीय गिरिजाप्रसाद कोइरालाले पटकपटक जितेको मोरङ क्षेत्र नम्बर २ मा उनकै छोरी सुजाता कोइराला उम्मेदवार बनेकी छिन्। बावुको विरासत जोगाउने ध्याउन्नमा उनले यतिबेला चुनाव प्रचार प्रसारलाई तिव्रता दिइरहेकी छिन्।
मोरङ क्षेत्र नम्बर २ का पुराना मतदातालाई गिरिजाप्रसाद कोइरालाको सम्झना अझै पनि ताजै छ। पुराना मतदाता गिरिजाप्रसाद कोइरालाको क्षेत्रमा उनकै छोरी उम्मेदवार भएकाले उनलाई नै मतदान गर्ने मनस्थितिमा छन्। नयाँ पुस्ताको ध्यान तान्ने प्रयासमा पनि कोइरालाले कुनै कसर बाँकी राखेकी छैनन्। विशेष गरी महिला मतदातामाझ कोइरालाले आफ्नो प्रचार केन्द्रित गरेकी छिन्। प्रतिनिधिसभाको प्रत्यक्षतर्फ थोरै मात्रै महिला उम्मेदवार हुने गरेको र महिलाका समस्या समाधानका लागि महिलाको प्रतिनिधित्व जरुरी रहेको भन्दै कोइरालाले महिलाहरूलाई केन्द्रित गरेर चुनाव प्रचार अघि बढाएकी छिन्। त्यसो त नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारका लागि यो क्षेत्र त्यति गाह्रो क्षेत्र हैन। २०७४ सालको निर्वाचनमा पनि नेपाली कांग्रेसका नेता डा. मीनेन्द्र रिजाल निर्वाचित भएका थिए।
गिरिजाप्रसाद कोइरालापछि यस क्षेत्रमा नेपाली कांग्रेसका नेता आमोदप्रसाद उपाध्यायले निर्वाचन लड्दै आएका थिए। पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा विजयी भएका उपाध्याय दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा नेकपा एमालेका उम्मेदवार ऋषिकेश पोखरेलसँग पराजित भएका थिए। २०७४ को निर्वाचनमा नेकपा एमालेबाट ऋषिकेश पोखर यस क्षेत्रबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। तर, नेपाली कांग्रेसका नेता डा. मीनेन्द्र रिजालसँग उनि पराजित भए।
यो क्षेत्रबाट २०७९ को निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसका नेता रिजाल र नेतृ सुजाता कोइरालाको नाम सिफारिस भएको थियो। रिजाललाई पछि पार्दै कोइराला यस क्षेत्रका लागि प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवारका लागि टिकट पाउन सफल भइन्। कांग्रेसबाट सुजाता कोइराला चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रँदै गर्दा नेकपा एमालेबाट ऋषिकेश पोखरेल नै प्रतिस्पर्धामा छन्। नेकपा एमाले मोरङका अध्यक्षसमेत रहेका उनी आक्रमक रूपमा चुनावी प्रचारमा छन्। पोखरेलले निर्वाचनको प्रचारप्रसारमा ‘देखिने र भेटिने उम्मेदवार’ को नारा नै लगाएका छन्। सुजाता कोइरालालाई देखिने उम्मेदवार र आफूलाई भेटिने उम्मेदवारका रूपमा चित्रित गर्दै आएका छन्।
बावुको विरासत भए पनि सुजाता कोइराला यस क्षेत्रबाट पहिलोपटक निर्वाचनमा उम्मेदवार बनेकी हुन्। कोइरालाले पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा सुनसरी–५ बाट उम्मेदवारी दिएकी थिइन्। तर, उनी त्यस क्षेत्रमा पराजित भइन्। त्यसपछि उनले सुनसरीई छाडिन्। उनि २०६६ सालमा उपप्रधान तथा परराष्ट्रमन्त्री भएकी थिइन्। कोइराला दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा समानुपातिक सांसद बनेकी थिइन्। २०७४ सालको निर्वाचनमा पनि कोइरालाले यस क्षेत्रबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि उम्मेदवारी दाबी गरेकी थिइन्। तर, डा. मीनेन्द्र रिजालले टिकट पाए। रिजालले टिकट मात्रै पाएनन् निर्वाचितसमेत भए। २०७४ को निर्वाचनमा मोरङको क्षेत्र नम्बर २ मा मात्रै नेपाली कांग्रेस निर्वाचित भएको थियो। ६ वटा निर्वाचन क्षेत्र रहेको मोरङका ५ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा कांग्रेसका उम्मेदवार पराजित भएका थिए। उक्त निर्वाचनमा नेकपा एमाले र माओवादीले बाम गठबन्धन बनाएर चुनावी प्रतिश्पर्धामा उत्रिएका थिए। तर, यतिवेला अवस्था बदलिएको छ।
२०७९को निर्वाचनका लागि नेपाली कांग्रेस, नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादीलगायतका दलहरूले वाम–लोकतान्त्रिक गठबन्धन बनाएर चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन्। अघिल्लो निर्वाचनमा कांग्रेस एक्लैले जितेको क्षेत्रमा माओवादीसहितको गठबन्धन भएकाले चुनाव जित्न सहज रहेको कांग्रेसका नेताहरूको विश्लेषण छ। तर, गठबन्धन भए पनि कांग्रेसभित्र नै समस्या रहेको नेताहरू बताउँछन्। मोरङ क्षेत्र नम्बर २ मा कांग्रेसको असन्तुष्ट समूहलाई रिझाउन सके कोइरालाको जित सहज हुने नेताहरू बताउँछन्। मोरङ क्षेत्र नम्बर २ को टिकट पाउने विषयमा नेता मीनेन्द्र रिजाल र कोइरालाबीच ठूलो प्रतिश्पर्धा देखिएको थियो। सुजाताले टिकट पाए पनि यस क्षेत्रका निवर्तमान सांसद डा रिजाल अझै असन्तुष्ट छन्। रिजालसँगको सम्बन्धलाई सुधार गरेर कोइरालाले रिजालको सहयोग अझै लिन नसकेको नेताहरूको गुनासो छ। रिजालसँगको सम्बन्ध सुधार गरेर निर्वाचनमा सहयोग लिननसके सहज परिस्थितिमा असहज नतिजाको समाना गर्नूपर्ने अवस्था आउनसक्ने स्थानीय नेता कार्यकर्ताको विश्लेषण छ। मोरङको अन्य निर्वाचन क्षेत्रमा चुनावी प्रचारमा व्यस्त रहेका नेता रिजाल क्षेत्रनम्बर २ मा भने अझैसम्म पुगेका छैनन्।
पटकपटक प्रधानमन्त्री भएर पनि गिरिजाप्रसाद कोइरालाले मोरङ क्षेत्र नम्बर २ केहि काम नगरेको र सुजाता कोइराला उपप्रधानमन्त्री हुँदा पनि क्षेत्र नम्बर २ लाई वेवास्था गरेका कारण एमालेको उम्मेदवारलाई यस क्षेत्रमा चुनाव जित्न सहज रहेको एमाले नेताहरूको विश्लेषण छ। यति मात्रै हैन सुजाता कोइरालाले मोरङको क्षेत्रनम्बर २ मा लामो राजनीतिक कालमा कुनै योगदान नगरेको तर, एमालेका उम्मेदवार ऋषिकेश पोखरेल स्थानीयको सुख दुःखको साथी भएका कारण पोखरेललाई जनता रुचाएर जिताउने एमालेका स्थानिय नेताहरू दाबी गर्दछन्। यति हुँदाहुँदै पनि एमालेका उम्मेदवारलाई आफ्नै नेता, कार्यकर्ताले विश्वासघात गर्ने ठूलो डर छ।
विगतमा एक ढिका रहेको मोरङ एमालेमा यो निर्वाचनको टिकट वितरणका क्रममा ठूलै खटपट देखिएको थियो। नेतृत्वले एकलौटी निर्णय गरेको आरोप लगाउँदै एमालेका जिल्ला सचिव रूपेश खतिवडालगायतका नेताहरूले एमाले नै छाडेका थिए। पोखरेलले मोरङका नेता कार्यकर्ताको चित्त बुझाउन नसकेको र एमाले मोरङलाई एक ढिका बनाउन नसकेको गुनासो एमालेभित्र व्यापक रहेको छ। यहि कारण एमालेकै एक खेमा पोखरेलविरुद्ध अघोषित रूपमा उभिनसक्ने भय एमालेलाई छ। एकातिर कांग्रेस–माओवादीलगायतका दलसँग गठबन्धन गरेर निर्वाचनमा उत्रिएको र अर्कोतर्फ एमाले भित्र आन्तरिक द्वन्द्व र असन्तुष्टि छताछुल्ल भएका कारण पोखरेललाई यो निर्वाचन त्यति सहज भने देखिएको छैन।
