डि बि रावत
गग्रेटर अस्टिन नेपाली सोसियिटी ( ग्यान्स ) को अधिवेशन आगामी २१ अप्रिल २०२४ आइतबारको दिन बिहान ८ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म हुँदैछ। यही समयमा मतदान हुने कार्यक्रम रहेको पनि संस्थाको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ। यो संस्थाको प्रथम अधिवेशन १५ फेब्रुअरी २०१५ मा भएको थियो। त्यसपछि दोस्रो अधिवेशन १५ जनवरी २०१७मा, तेस्रो अधिवेशन १० फेब्रुअरी २०१९ मा र चौथो अधिवेशन १६ मे २०२१ मा भएको थियो।आज म ग्यान्सको सदस्य बन्न योग्य नेपालीहरू को हुन र अधिवेशनका तौर तरिकाहरूका बारेमा लेख्ने कोसिस गरेको छु। ग्यान्सको सदस्यता प्राप्तिको आधार र यसमा अरु थप थुप्रै प्रबुद्ध व्यक्तिहरू किन जुट्न सकेन र संस्थामा किन सबै नेपाली सदस्य बन्न सक्दैन भन्ने कुरा आजको मुख्य विषय हुनेछ ।अमेरिकाको अन्य राज्य हरुका सहरहरूमा जस्तै टेक्सासको राजधानी अस्टिनमा पनि नेपालीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या रहेको छ । अस्टिन सिटी र अस्टिनसँगै जोडिएका अन्य सिटीहरूका नेपालीहरु औपचारिक रूपमै यो संस्थाको सदस्य बन्न सक्छन् ।
ग्यान्सको सदस्य बन्न को योग्य छ ?
टेक्सासको राजधानी अस्टिन र यो वरिपरि रहेका अन्य १५ वटा काउन्टीमा बस्ने नेपालीहरू यसको सदस्य बन्न सक्छन। ग्यान्स विधानको भाग ५ मा कस्तो व्यक्ति सदस्य बन्न सक्छ भनेर भनिएको छ। “सदस्य भन्नाले ग्रेटर अस्टिन क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सबै नेपाली मूलका नेपाली भाषीलाई बुझ्नुपर्दछ। चाहे उनीहरु भुटान, बर्मा, भारत वा संसारको कुनै पनि देशको नागरिकता अपनाएका हुन या तिनका सन्तानहरू हुन"। तर विडम्बना यो संस्थामा सबै नेपालीभाषी सदस्य बन्न सक्दैनन। जो सदस्य नै बन्न सक्दैन उनीहरुले यो संस्थालाई कसरी आफ्नो मान्न सक्छन ? उनीहरुले आफूलाई सहयोग चाहिएको बेला संस्थाले कसरी सहयोग गर्छ भनेर कसरी विश्वास गर्न सक्छ ? सबै नेपाली भाषीहरू संस्थाको सदस्य बन्न पाउँदैनन र संस्थामा आफूले चाहेमा उम्मेदवारलाई भोट दिन पनि पाउँदैनन। किनभने संस्थामा सदस्य बन्न र भोट हाल्न कमसेकम २५० अमेरिकी डलर तिर्नुपर्दछ। के सबै नेपालीहरू प्रति व्यक्ति २५० अमेरिकी डलर तिर्न सक्षम छन ? वा २५० डलर तिर्न इच्छुक छन ? मानौँ कुनै एक परिवारमा सात जना सदस्य छन् भने संस्थाको सदस्य बन्नको लागि २००० डलर डलर अनिवार्य चन्दा दिनु पर्छ नत्र आफ्नै नेपाली समुदायिक संस्थाको सदस्य बन्न पाइँदैन, न त भोट हाल्न नै पाइन्छ ।यसरी प्रत्यक दुई बर्षमा हुने ग्यान्सको निर्वाचनमा भोट हाल्न एउटा परिवारले प्रत्यक दुई बर्षमा $ २००० डलर बुझाउनु न्याय संगत होला र ? ग्यान्स धन्याढ्य नेपालीहरुको मात्र संस्था हो र ? पक्कै पनि होइन होला नि ?
विश्वकै प्रजातान्त्रिक देश अमेरिकामा यस्तो तानाशाही प्रवृत्तिको विधान किन ?
कुनै पनि समाजमा सहयोगको बढी आवश्यक्ता गरीब, निमुका, बेरोजगार र असहाय ब्यक्ती लाई पर्छ । भर्खरै नेपालबाट मेक्सिको हुँदै आएका वा अन्य कुनै कारणले बसाइ सरेर टेक्सासको अस्टिनमा आइपुगेका बेरोजगार व्यक्तिहरूले प्रति व्यक्ति २५० अमेरिकी डलर नतिरी सामाजिक संस्थाको सदस्य बन्न पाइन्न भन्न कतिको सामाजिक न्याय संगत हुन्छ ? पैसाकै कारण सदस्य नै हुन नसक्ने व्यक्तिले त्यस संस्थाबाट चाहिएको बेला सहयोग पाउँछ भनेर कसरी सोच्न सक्छ ? त्यो नेतृत्वले जान्ने कुरा हो, त्यसो त सामाजिक अगुवा हरुले पनि मनन अस्वश्य गरेक होलान । त्यस्तै सदस्य बन्न अर्को समस्या हो फोटो आइडी। जो भर्खर बिना आइडी मेक्सिकोबाट आएका छन वा भर्खर अमेरिकामा आएकाहरूको कुनै पनिआइडी नहुन सक्छ । के तिनीहरु आफ्नै सामुदायिक संस्थामा सदस्य बन्न र निर्वाचनमा भाग लिन नपाउने हो ? के यस्तो ब्यभारले सबै नेपालीलाई आफ्नो संस्था भन्ने महसुस हुन्छ ?
ग्यान्सको विधानको भाग ५ ( क ) मा साधारण र आजीवन सदस्यता सम्बन्धी व्यवस्था छ। जस अन्तर्गत ग्रेटर अस्टिन क्षेत्रमा बस्ने १८ वर्ष पुगेको व्यक्ति आवश्यक शुल्क तिरी सदस्य वा आजीवन सदस्य बन्न सक्नेछ। तर व्यवहारमा त्यो छैन। चन्द्रशेखर यादवजी ग्यान्सको आधिकारिक फेस बुक पेजमा लेख्नु हुन्छ "अस्टिन क्षेत्रमा दस हजार भोट हाल्न ( सदस्य बन्न ) योग्य नेपाली छन तर दु:खको कुरा, ६०० सय जती मात्र भोटहाल्न योग्य छन । यो सस्था क्लबको रुपमा गठन भएको थिएन, यो गलत र दु:खको कुरा हो र यो सुधार हुनु पर्छ" । तर ग्यान्सले "६०० सदस्य भनेर कही निर्क्योल भएको छैन। कतै प्रकासित भएको छैन" भनेर गैर जिम्मेवार किसिमको उत्तर दिएको छ। समुदायका सदस्यको लागि जानकारी मुलक उत्तर दिन सामेत जरुरी सम्झेको छैन।
ग्यान्सको विधानको भाग ५ ( ख ) को ( २ ) मा सदस्यता सम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ। जस अनुसार अध्यक्षको उम्मेदवार बन्न सामुदायिक केन्द्रको ट्रष्टि बन्न ३५०० डलर चन्दा अनिवार्य तिर्नुपर्दछ। नत्र जतिसुकै योग्य व्यक्ति भएपनि ग्यान्स अध्यक्षको उम्मेदवार नै बन्न सक्दैन अझ अर्को गजबको कुरा त के छ भने कम्तिमा एक कार्यकाल कार्य समितिमा अनुभव गरेको व्यक्ति हुनुपर्नेछ । प्रधानमन्त्री, राष्ट्रपति, मन्त्री, सांसद जस्ता कुनै पनि पदमा उम्मेदवार बन्न कुनै अनुभव र ज्ञान चाहिँदैन । तर ग्यान्सको अध्यक्ष बन्न एक कार्यकालको अनुभव चाहिन्छ, कस्तो गजब नियम सधैं घुमीफिरी पुरानै समितिका मान्छे मात्रै तानाशाही तरिकाले सधैँ राज गरिरहने । अमेरिकामा राष्ट्रपतिको उम्मेदवार हुनुभन्दा पहिला डोनाल्ड ट्रम्प समेत कुनै पार्टिको पाधधिकारि त के सदस्य समेत थिएनन | निवर्तमान अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई पनि राष्ट्रपति उठ्ने योजना हुँदासम्म कुनै एक कार्यकाल काम गरेको अनुभव थिएन भन्ने कुरा ग्यान्स नेतृत्वले बुझेको छैन होला र ? स्थापनाकालदेखिनै अहिलेसम्म निश्चित व्यक्तिहरूले मात्र ग्यान्सको नेतृत्व गर्दै आएका छन। यस्तै सोच र व्यवस्था रहेसम्म ग्यान्सको नेतृत्वमा कुनै पनि नयाँ र सक्षम व्यक्ति कहिल्यै पुग्न सक्दैन र समाजले राम्रो नेतृत्व कहिल्यै पाउन सक्दैन। सधैँ आफैले मात्र नेतृत्व गर्ने मनसाय होइन भने अमेरिका जस्तो प्रजातान्त्रिक देशमा एउटा सामाजिक संस्थाको अध्यक्ष र पधाधिकारि बन्न यति कठोर विधान किन बनाइयो ? अरु सस्था हरुको हावाला दिएर उनी हरुको बिधान पनि यस्तै छ भन्नु कुनै बुद्धिमानी होइन । बरु अरु सस्था हरुले गरेको गल्ती सच्यायएर जानु लाखौं गुना बुद्धिमानी हुन्छ । यस्तै बिधानको हावाला दिएर गरेको एनआरएनए को चुनाव अहिले कसरी सर्वच्च अदालतले बदर गर्यो भन्ने नजिर पनि नेत्रित्वले मनन गर्न जरुरी छ ।
सार्वजनिक सूचना किन प्रकाशित गरिएन ?
एप्रिल २१ तारिखमा हुने ग्यान्सको चुनावको लागि कुनै पनि सार्वजनिक सूचना निकालिएको छैन र ग्यान्सको आफ्नै फेसबुक पेजमा मात्र सूचना निकालिएको छ । कुनै पनि मिडिया वा सार्वजनिक माध्यम बाट सार्वजनिक सूचना निकालिएको छैन । निर्वाचन सम्बन्धी सार्वजनिक सूचना नहुँदा धेरैलाई ग्यान्सको निर्वाचन प्रकृया बारेमा थाह छैन । ग्यान्सको निर्वाचन सम्बन्धी सुचना ग्यान्सको फेसबुक पेजमा जोडिएकाले मात्र देख्न सक्छन, सबैले देख्न सक्दैनन । नयाँ व्यक्तिहरूलाई ग्यान्सको सदस्य बन्नबाट समेत रोक्ने नियोजित विधान निर्माण गरेर स्थापनादेखि अहिलेसम्म निश्चित व्यक्तिहरूले मात्र विभिन्न समिति उपसमितिहरूमा पालै पालो नेतृत्व गरिरहेका कारण चुनाव निष्पक्ष हुने कुरामा समुदायमा शङ्का उत्पन्न भएको छ । शङ्का निवारण गर्न अहिलेसम्म कुनै चुनावी पर्यवेक्षकहरू समेत नियुक्ति गरेको पनि देखिँदैन ।ग्यान्सको निर्वाचन बिधी बिधान नभएको भनेर समुदायका केही सदस्य हरुले असहमती जनाउदै हिजो १७ अप्रिल २०२४ दिन ग्यान्स अध्यक्ष भोज राज भट्ट लाई ग्यापन पत्र समेत बुझाएका छन ।
ग्यान्सका अहिले सम्मका समिती हरुले राम्रो काम गरेका छन। जिरो बाट शुरु भएको सस्थाले १० बर्षमै आफ्नो सामुदयिक केन्द्र किनेर सामुदायिक केन्द्र परिसअर भित्र भब्य पशुपतिनाथको मन्दिर बनाउन सफल भएको छ। यसको लागि हामी सबैले इमान्दारी पूर्वक छाती फुलायर मन खोलेर धन्यवाद दिनु पर्छ। धन्यवाद !!!
तर के पनि बिर्सनु हुँदैन भने ग्यान्सको संबिधानको कुरा गर्दैगर्दा यस्तो तानाशाह संबिधान नभएको भए अहिलेको भन्दा राम्रो नेत्रित्व पाएर यो भन्दा धेरैनै राम्रो काम गरेर समुदाय लाई बढी फाईदा पुर्याउन पनि सक्थ्यो । नेत्रित्वको नियत गलत नहोला तर नेत्रित्वमा पुग्ने पद्दति खराब भए पारीणाम राम्रो निस्कन सक्दैन ।
